TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI
TMMOB

   Ana Sayfa    İletişim Bilgileri

Hakkımızda Tüm Kitaplar Kategoriler e-Kitaplar Yeni Kitaplar Çok Satılanlar Arama

SEPETİM: (Boş)

GÜÇ TRANSFORMATÖRLERİ VE SAHA TESTLERİ (Genişletilmiş 2. Baskı)


Adet:

Fiyatı:

60.00 TL


Sepete Ekle

Yazar Adı:

MUSTAFA PUSTU

ISBN No:

978-605-01-0818-7


Yayın No:

EMO/2016/631

Yayın Yeri:

ANKARA

Sayfa Sayısı:

643


 

Giriş


Kredi kartınızla online ödeme yapmak istemiyorsanız veya sorun yaşıyorsanız banka havalesi veya eft yolu ile ödeme yapabilirsiniz.

Ödeme Bilgileri

İş Bankası Yenişehir Şubesi (4218) 5841411 No‘lu Hesap (IBAN TR11 0006 4000 0014 2185 8414 11) Açıklama kısmına almak istediğiniz yayın/yayınların adını, TC Kimlik No veya Vergi No‘nuzu yazınız.

Ödeme yaptıktan sonra dekontu (0312) 417 38 18 No‘lu faksa veya emo@emo.org.tr e-posta adresine adresiniz ile birlikte gönderiniz.


Sunuş


İlk baskısı Haziran 2013`te gerçekleşen Güç Transformatörleri ve Saha Testleri isimli bu çalışma, enerji sektöründe faaliyet yürüten teknisyen, tekniker, mühendis, her kesimden işletme personeli ve transformatörler hakkında bilgi sahibi olmak isteyenlerin yararlanabileceği, birçok uluslararası standart ile alanında öncü yerli ve yabancı pek çok kuruluşun güncel dokümanlarından yaralanılarak hazırlanmıştır.
Elektrik enerjisinin en önemli özelliklerinden biri üretildiği yerlerden çok uzaklara taşınabilmesidir. Bu taşınmanın verimli bir şekilde yapılabilmesi için gerilim seviyesinin yeteri kadar yüksek olması gerekir. Elektrik enerjisinin tüketim noktalarında kullanılabilmesi için ise gerilimin uygun seviyelere düşürülmesi gerekir. Bütün bu işlemler transformatörler ile sağlanır. Transformatörler, elektrik enerjisinin gerilim ve akım değerlerini frekansta değişiklik yapmadan ihtiyaca göre değiştiren, yüksek gerilim şalt sahalarında bulunan diğer elektrik teçhizatlarına göre çok daha önemli, pahalı ve karmaşık yapıya sahip elektrik makineleridir. Dolayısıyla arızalanmaları durumunda, transformatörün beslediği bölgeye elektrik enerjisi ulaştıramama riski ortaya çıkar. Bu nedenle, kullanım kılavuzu ve standartlar doğrultusunda; transformatörler ve enerji sistemleri sürekli olarak kontrol edilmeli, testleri ve bakım-onarımı düzenli olarak yapılmalıdır. Bu çalışma, enerji üretim ve tüketiminin her an katlanarak arttığı günümüzde, elektrik sistemlerinde çokça kullanılan ancak önemi yeteri kadar fark edilmeyen güç transformatörleri hakkındadır.
Gelişen uygulamalar ve standartlar doğrultusunda güncellenen kitap iki kısımdan oluşmaktadır. I. kısımda; yedi (7) bölüm halinde güç transformatörlerinin, buşinglerin, kademe değiştiricilerin tanımı, içyapısı, arızaları ve arıza istatistikleri detaylı olarak ele alınmaktadır. II. kısımda; ise on (10) bölüm halinde güç transformatörleri üzerinde uygulanan saha testlerine yer verilmiştir. Anlatımlar, son bölümde on (10) adet örnek arıza raporu ile desteklenmiştir
Konuyla alakalı resim, şema ve şekillerle desteklenen çalışma, üniversitelerde verilen teorik temeller üzerine saha pratiklerini de oturtmak suretiyle hem bu konuda araştırma yapan teknik adamların hem de sahada çalışan teknik personelin rahatlıkla anlayabileceği sadelikte bir kaynaktır.
Bana güvenen, destekleyen ve çalışmalarımı teşvik eden TEİAŞ Genel Müdürü Sn. M. Sinan Yıldırım‘a; her konuda desteklerini esirgemeyen TEİAŞ İşletme Dairesi Başkanı Sn. Bünyamin Bakır‘a yüksek gerilim şalt teçhizatları alanında her ihtiyaç duyduğumda müracaat ettiğim, fikirlerinden yararlandığım, otuz yılı aşkın bir süre yüksek gerilim şalt teçhizatları saha testleri alanında çalışmalar yapmış, bu alanın duayenlerinden kıymetli hocam Sn. Günaltay Acaralıoğlu`na teşekkürlerimi sunarım.
Yüksek gerilim alanında ülkemizin öncü eğitim merkezi TEİAŞ SETGEM İşletme Müdürü Sn. Hayrullah Saraç ve SETGEM‘de yüksek gerilim şalt teçhizatları testleri konusunda dersler veren, ülkemizin her bir yanında talebeleri bulunan değerli hocam Sn. Hasan Namlı`ya teşekkürlerimi sunarım.
Ayrıca, ‘Bölge Müdürü` olarak görev yaptığım TEİAŞ 20. Bölge Müdürlüğü‘nde (Edirne) çalışan tüm mesai arkadaşlarıma teşekkürlerimi sunarım.
Mustafa PUSTU Elektrik-Elektronik Müh. (KTÜ) Edirne/2016

İçindekiler


 I. KISIM GÜÇ TRANSFORMATÖRLERİ VE EKİPMANLARININ TANITILMASI

1. TRANSFORMATÖRLERİN YAPISI VE TANITILMASI 17

1.1 Genel 19

1.1.1 Güç Transformatörleri Çeşitleri 20

1.1.2 Oto Transformatörler   22

1.2 Transformatörlerin Çalışma Prensibi   24

1.3 Transformatörlerde Dönüştürme Oranı   25

1.4 Transformatörlerde Kaçak Akılar   26

1.5 Transformatörlerde Kayıpları 27

1.5.1  Demir Kayıpları   27

1.5.2  Bakır Kayıpları   28

1.6 Transformatörlerde Polarite 29

1.7 Transformatörlerin Yapısı 29

1.7.1 Manyetik Nüve   29

1.7.2 Sargılar 39

1.7.2.1 Silindirik Tıp Sargılar 41

1.7.2.2 Disk Tıp Sargılar   47

1.7.3 Kademe Değiştiriciler   47

1.7.4 Soğutma Sistemleri   49

1.7.5 Donanım Ve Koruma Cihazları 55

1.7.5.1 Yağ Ve Sargı Sıcaklık Termik İmajları   56

1.7.5.2 Manyetik Yağ Seviye Göstergesi   57

1.7.5.3 Buchholz Rölesi   57

1.7.5.4 Yağ Kesme Çek Valfi (Shutter)   61

1.7.5.5 Basınç Emniyet Ventili 64

1.7.5.6 Nem Alıcı Ve Silikajel 66

1.7.5.7 On-Line Gaz Ve Nem İçeriği Ölçüm Cihazı 68

1.7.5.8 Lastik Balon   68

1.7.6 Ana Tank Ve Genleşme Tankı 69

1.7.6.1 Ana Tank (Kazan) 69

1.7.6.2 Genleşme Tankı (Rezerve Tankı)   71

1.7.7 Buşingler 75

1.7.8 Mekanik Tutucu Sistem 75

1.7.9 Nüve Ve Sıkıştırma Demirlerlerinin Topraklanması 79

1.7.10  İzolasyon Yağları   80

1.8 Transformatör Aktif Kısımlarının Yalıtılması 80

1.8.1 Katı Yalıtkanlar   81

1.8.1.1 Presboard   82

1.8.1.2 Özel Uygulamalar İçin Kağıtlar   82

1.8.1.3 Lamine Presboard ve Kontraplaklar   83

1.8.2 Sıvı Yalıtkanlar   84

1.8.2.1 Madeni Yağlar   84

1.8.2.2 Esterler   85

1.9 Transformatöre Vakum Uygulanması Ve Dinlendirme      85

2. TRANSFORMATÖR ARIZALARI   89

2.1 Transformatörlere Aşırı Gerilimlerin Etkileri 91

2.2 Transformatörlere Termal Faktörlerin Etkileri 92

2.3 Güç Transformatörleri Arızaları 94

2.3.1 Manyetik Devrede Meydana Gelen Arızalar 94

2.3.1.1 Nüve Topraklamasının Dışında Oluşan Arızi Topraklama      96

2.3.1.2 Tutucu Eleman Ve Sıkıştırma Elemanlarında Meydana Gelen Arızalar  98

2.3.1.3 Manyetik Ekran Arızaları 98

2.3.1.4 Özetle Transformatörün Manyetik Devresinde Meydana Gelebilecek Arızalar  99

2.3.2 Transformatörün Elektrik/Sargı Devresinde Meydana Gelen Arızalar    104

2.3.2.1 Mekaniki Sargı Arızaları  106

2.3.2.2 Transformatör Sargısında Sipir Kısa Devresi Arızaları      109

2.3.2.3 Transformatör Sargısında Kesit Küçüklüğü 110

2.3.2.4 Özetle Transformatörün Elektrik Devresinde Meydana Gelebilecek Arızalar  110

2.3.3 Transformatörün Dielektrik Devresinde Yaşanan Arızalar      114

2.3.3.1 Yağ, Kâğıt Ve Selüloz İzolasyonda Meydana Gelen Bozulmalar    115

2.3.3.2 Özetle Transformatörün Dielektrik Devresinde Meydana Gelebilecek Arızalar  121

2.3.4 Transformatörlerde Çeşitli Yapısal Bozukluklar Ve Diğer Nedenlerden Dolayı 

Meydana Gelen Arızalar   124

2.3.4.1 Özetle Transformatörlerde Diğer Nedenlerle Meydana Gelebilecek Arızalar  126

2.3.5 Transformatörlerde Gürültü 128

2.3.6 Mıknatıslanma (inrush) Akımları Nedeniyle Transformatörün Servis Harici Olması  129

2.3.7 Transformatörlerde Ferrorezonans   130

2.3.8 Arızalar, Sebepleri Ve Alınabilecek Önlemler 131

3. TRANSFORMATÖR BUŞİNGLERİNİN YAPISI VE TANITILMASI   133

3.1 Kuru Tip Buşingler   135

3.2 Yağlı Tip Buşingler   135

3.3 Kondenser Tip Buşingler 136

3.3.1 Tep Ucu 140

3.3.2 Destek Flanşı   143

3.3.3 Yağ Seviye Göstergesi 143

4.TRANSFORMATÖR BUŞİNG ARIZALARI       147

5. TRANSFORMATÖR KADEME DEĞİŞTİRİCİLERİNİN YAPISI VE TANITILMASI   157

5.1 Yüksüz Gerilim Ayarı Yapan Kademe Değiştiriciler 159

5.2 Yükte Gerilim Ayarı Yapan Kademe Değiştiriciler (YAKD)      160

5.2.1 Yük Altında Kademe Değiştirme İşlemi   161

5.2.2 Geçiş Elemanlarına Göre YükAltında Kademe Değiştirici Tipleri    165

5.2.3 Çalışma Prensibine Göre YükAltında Kademe Değiştirici Tipleri    176

5.2.4 Sargılarına Göre Yük Altında Kademe Değiştirici Tipleri      187

5.2.5 Kademe Sargılarının Fiziksel Yerleşimi   188

5.2.6 Transformatör Tankına Yerleşimine Göre Kademe Değiştiriciler    189

5.2.7 Oto Transformatörlerde Yük Altında Kademe Değiştiriciler      194

 

6. TRANSFORMATÖR KADEME DEĞİŞTİRİCİ ARIZALARI         195

6.1 Kontak Kaynamaları, Karbonizasyon Ve Nem 200

6.2 Mekanizma Arızalar   201

6.3 Bakım Ve Kontroller   203

7. GÜÇ TRANSFORMATÖRLERİ ARIZA İSTATİSTİKLERİ     207

7.1 Dünyada Yapılan Arıza İstatistikleri   209

7.1.1 CIGRE Transformatör Arıza İstatistikleri   209

7.1.2 DOBLE Transformatör Arıza İstatistikleri   211

7.1.3 Z.T.Z. Services Transformatör Arıza İstatistikleri 213

7.1.4 Hartford Steam Boiler (HSB) Transformatör Arıza İstatistikleri      214

7.2 Ülkemizde Yapılan Arıza İstatistikleri   214

II. KISIM GÜÇ TRANSFORMATÖRLERİ SAHA TESTLERİ

8. AC İZALASYON TESTLERİNİN TEORİK TEMELLERİ       219

8.1 İletkenlik Ve Yalıtkanlık   221

8.2 İzolasyonun Elektriksel Modellenmesi   224

8.3 Kondansatör 225

8.3.1 Dielektrikli Kondansatörler 227

8.3.2 Kondansatörlerde Seri Ve Paralel Bağlama 229

8.4 AC Devrede Kondansatör 230

8.4.1 Sadece Kondansatörlü AC Devre (C)   230

8.4.2 Paralel Direnç Kondansatörlü AC Devresi (RC) 230

8.5 Kapasite Ve Kapasitif Akım Değerine Etki Eden Büyüklükler    232

8.6 Dielektrik Delinme Ve Delinme Dayanımı   236

8.6.1 Sıvılarda Boşalma (Delinme) Ve Bağlı Olduğu Faktörler      239

8.6.2 Gazlarda Boşalma Olayı Ve Yalıtkan Gazlar 243

8.6.3 Katılarda Boşalma Olayı Ve Katı Yalıtkanlar 245

8.7 Power Faktör (Güç Faktörü) 245

8.7.1 AC İzolasyon Güç Faktörü Ölçümü   246

8.7.2 AC İzolasyon Testlerinde Power Faktörün Matematiksel İfadesi    247

9. TRANSFORMATÖR AC İZOLASYON TESTLERİ 249

9.1 AC İzolasyon Test Cihazı Ölçüm Modları   251

9.1.1 AC İzolasyon Test Cihazı Ölçüm Modları (Tek LV İçin)      251

9.1.2 AC İzolasyon Test Cihazı Ölçüm Modları (Çift LV İçin)      253

9.2 Transformatör AC İzolasyon Testleri   257

9.2.1 İki Sargılı Transformatörlerde Power Faktör (%PF) Testleri      259

9.2.2 Üç Sargılı Transformatörlerde Power Faktör (%PF) Testleri      262

9.2.3 Oto Transformatörlerde Power Faktör (%PF) Testleri      265

9.2.4 İzolasyon Yağı Power Faktör (% PF) Testleri 268

9.2.5 Sargı Kapasite Ölçümleri 270

9.3 AC İzolasyon (%PF Ve Kapasite) Testlerinin Değerlendirilmesi    272

9.3.1 %PF Testlerine Göre Değerlendirme   272

9.3.2 Sargı Kapasite Ölçümlerine Göre Değerlendirme 277

9.3.2.1 Sargı Deformasyonu 278

9.3.2.2 Nüve Toprak İrtibatı Kopukluğu   286

9.3.2.3 Aşırı Nem Almış İzolasyon Kâğıdı Ve İzolasyon Yağı      289

10. TRANSFORMATÖR BUŞİNG TESTLERİ 291

10.1 Tep İzolasyon Testleri (Tep Ucu Olan Buşingler) 293

10.1.1 Buşing C1 Testleri   293

10.1.2 Buşing C2 Testleri   296

10.1.3 Buşing C1 +C2 Testleri 299

10.2 Enerjili Kuşak Testleri (Tep Ucu Olmayan Buşingler)      300

10.3 Yedek Buşing Testleri   301

10.4 Buşing Testlerinde Sıcaklık İrcalamaları   302

10.5 Buşing Testlerinin Değerlendirilmesi   304

10.5.1 Tep İzolasyon Testlerine Göre Değerlendirme 304

10.5.2 Enerjili Kuşak Testlerine Göre Değerlendirme 314

11. İKAZ (MIKNATISLANMA) AKIMI TESTLERİ 317

11.1 İkaz Akımı Testlerinin Yapılışı 321

11.1.1 Üçgen Bağlı Sargılarda İkaz Akımı Ölçümü 322

11.1.2 Yıldız Bağlı Sargılarda ikaz Akımı Ölçümü 323

11.2 İkaz Akımı Testlerine Göre Değerlendirme 324

11.3 Devreye Girme (İnrush) Akımları   326

12. DC İZOLASYON DİRENCİ TESTLERİNİN TEMELLERİ   331

12.1 DC İzolasyon Direnci Testlerinin Teorik Temelleri 334

12.1.1 Kapasitif Şarj Akımı   336

12.1.2 Dielektrik Absorbsiyon (Emme) Akımı   336

12.1.3 Kaçak Ve İletkenlik Akımı 337

12.2 DC İzolasyon Direnci Test Çeşitleri   338

12.2.1 Kısa Süreli Nokta Okuma Testi   338

12.2.1.1 Transformatörlerde Minimum İzolasyon Direnci      341

12.2.1.2 Transformatör Sargılarının Kurutulması Esnasında 

DC İzolasyon Direnci Ölçümü 342

12.2.2 Zaman-Direnç Metodu 343

12.2.3 Adım Gerilim Testi   346

12.3 DC İzolasyon Direnci Ölçümü (Megger) Ve AC İzolasyon (%PF)

Testlerinin Lokal Soruların Tespiti Yönünden Karşılaştırılması      348

13. TRANSFORMATÖR DC İZOLASYON DİRENCİ TESTLERİ    349

13.1 DC İzolasyon Direnci Ölçümlerinde Guard Terminalinin Kullanımı    352

13.2 İki Sargılı Transformatörlerde DC İzolasyon Direnci Ölçümü    355

13.3 Üç Sargılı Transformatörlerde DC İzolasyon Direnci Ölçümü    358

13.4 Oto Transformatörlerde DC İzolasyon Direnci Ölçümü      361

13.5 Nüve Topraklama Sistemi Üzerinde Yapılan DC İzolasyon Direnci Testleri  363

13.6 Buşing Akım Transformatörleri Üzerinde Yapılan DC İzolasyon Direnci Testleri     366

14. TRANSFORMATÖR SARGI DC DİRENÇ (STATİK DİRENÇ) 

VE DİNAMİK DİRENÇ TESTLERİ 369

14.1 Sargı DC Direnç (Statik Direnç) Testleri   371

14.1.1 Transformatör Sargı DC Dirençlerinin (Statik Direncinin) 

Ölçülmesi Sırasında Dikkat Edilecek Hususlar   373

14.1.2 Transformatör Sargı DC Dirençlerinin (Statik Direncinin) Ölçülmesi   374

14.1.3 Transformatör DC Direnç (Statik Direnç) Testlerinin Değerlendirilmesi    379

14.2 Dinamik Direnç Testleri (Osilografik Metot) 382

14.2.1 Transformatör Dinamik Direnç Ölçümü (Osilografik Metot) 

Testlerinin Değerlendirilmesi 385

15. TRANSFORMATÖR ÇEVİRME ORANI TESTLERİ      389

15.1 Vektör Grubunun Belirlenmesi 392

15.2 Transformatör Çevirme Oranı Testi Bağlantı Şekli      394

15.3 Transformatör Çevirme Oranı Testlerinin Değerlendirilmesi    394

16. FREKANS TEPKİ ANALİZİ 397

16.1 Genel 400

16.2 Transformatörün Ve Ölçüm Ortamının Hazırlanması      404

16.2.1 İzolasyon Yağının etkisi 405

16.2.2 Sargı Sıcaklığının Etkisi 405

16.2.3 Kademe Değiştirici Pozisyonları   406

16.3 Ölçüm Cihazı Özellikleri 406

16.4 Ölçüm Kabloları   407

16.5 SFRA Ölçüm Çeşitleri Ve Özellikleri   411

16.5.1 Sargı Sonu- Sargı Sonu Açık Devre   411

16.5.2 Sargı Sonu- Sargı Sonu Kısa Devre   412

16.5.3 Sargılar Arası Ölçüm / Kapasitif   413

16.5.4 Sargılar Arası Ölçüm / Endüktif   414

16.6 SFRA Ölçüm Değerlendirmeleri   415

16.6.1 SFRA Eğrilerinin Karakteristiği 415

16.6.2 Sargı Sonu- Sargı Sonu Açık Devre Testi 416

16.6.3 Sargı Sonu- Sargı Sonu Kısa Devre Testi 416

16.6.4 Sargılar Arası Ölçüm / Kapasitif   417

16.6.5 Sargılar Arası Ölçüm / Endüktif   417

16.6.6 Eğrilerin Karıştırılması 417

16.6.7 Eğri İncelemesi   417

16.7 Örnek Arıza Modelleri   418

16.7.1 Radyal Sargı Bozulmazı 420

16.7.2 Aksiyel Sargı Bozulması 423

16.7.3 Kontak Direnci   426

16.7.4 Sargı Sipir Kısa Devresi 428

16.7.5 Sargı Açık Devresi   431

 

17. TRANSFORMATÖR İZOLASYON YAĞLARI ÜZERİNDE YAPILAN 

TESTLER VE ANALİZLER      435

17.1 İzolasyon Yağları Ve Görevleri 437

17.2 İzolasyon Yağları Üzerinde Yapılan Testler Ve Testlerin Değerlendirilmesi      439

17.2.1 İzolasyon Yağı Numunesinin Alınması   439

17.2.2 İzolasyon Yağına Uygulanan Testler   443

17.2.2.1 Renk Ve Görünüş 444

17.2.2.2 Delinme Gerilimi 445

17.2.2.3 Güç Faktörü (%PF) 446

17.2.2.4 Su Miktarı   449

17.2.2.5 Asitlik (Nötralizasyon Sayısı)   451

17.2.2.6 İç Yüzey Gerilimi 453

17.2.2.7 Yoğunluk   455

17.2.2.8 Viskozite   455

17.2.2.9 Akma Noktası   456

17.2.2.10 Parlama Noktası 456

17.2.2.11 Korozif Sülfür   457

17.2.2.12 Furanik Bileşenler 457

17.2.2.13 Polimerizasyon Derecesi (DP)   458

17.3 Gaz Analizleri   460

17.3.1 Transformatörlerde Gaz Analizleri   460

17.3.2 Yük Altında Kademe Değiştiricilerde Gaz Analizleri      468

17.4 İzolasyon Yağlarının Hazılanması   475

17.4.1 Yağda Kirlenme Ve Yapılacak İşlemler   475

17.4.2 Yeni İzolasyon Yağlarının Hazırlanması   479

17.4.3 Yağların İyileştirilmesi (Rejenerasyon)   479

18. TRANSFORMATÖR ÖRNEK ARIZA RAPORLARI 481

 KAYNAKÇA  577



 
  kitap.emo.org.tr
  
COPYRIGHT © 2010 TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI
IHLAMUR SOKAK NO:10 KIZILAY/ANKARA
TEL: +90 (312) 425 32 72 (PBX) - FAKS: +90 (312) 417 38 18
 

 
KEY İnternet Hizmetleri